ABD merkezli The Wall Street Journal (WSJ), ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ve Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un Gazze'nin yeniden inşası için 20 yıl sürecek 112 milyar dolarlık bir plan hazırladığını yazdı. Plana göre Refah kenti, Gazze'nin 'yeni yönetim merkezi' olarak kurgulanıyor. Projenin toplam maliyeti 10 yıl boyunca 112,1 milyar dolar olarak hesaplanırken finansmanda ABD'nin 'çapa ülke olma' rolüne vurgu yapılarak Dünya Bankası'nın da destek vereceği söyleniyor. ABD hükûmetinin son 45 gün içinde hazırladığı ileri sürülen bu planı, Türkiye, Mısır ve Körfez ülkelerine gösterdiği iddia edildi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, dün Gazze konulu toplantı için Kushner ve Witkoff ile bir araya gelmek üzere Miami'ye gitmişti.
WSJ, 'Project Sunrise / Gündoğumu Projesi' ismindeki planın Trump yönetimi tarafından yabancı hükûmetler ve yatırımcılara sunduğunu bildirdi.
Habere göre damat Kushner ve özel temsilci Witkoff'un öncülük ettiği bir ekip, Gazze'yi 'parıldayan bir metropole dönüştürmeyi amaçlayan' bir taslak teklif hazırladı.
Kıyıdaki gökdelen görselleri, grafikler ve maliyet tablolarıyla dolu 32 sayfalık PowerPoint sunumunda, 'Gazze halkının çadırlardan rezidanslara, yoksulluktan refaha taşınmasını' öngören adımlar sıralanıyor.
'Hassas ancak gizli değil" ibaresi taşıyan dosya, ABD yönetimi tarafından öngörülen yeniden inşa süreci için Körfez ülkeleri, Türkiye ve Mısır da dâhil olmak üzere bazı bağışçı olması beklenen ülkelere gösterildi.
Dosyadaki bir görselde Gazze için 'dijital teknolojilerle yönlendirilen akıllı şehir' ifadesi yer alıyor
Taslağa göre projenin toplam maliyeti 10 yıl boyunca 112,1 milyar dolar olacak.
Bu tutarın önemli bir kısmı başlangıçta insani ihtiyaçlara ayrılacak. Aynı dönem içinde yaklaşık 60 milyar doların; 41,9 milyar doları hibe, 15,2 milyar doları ise yeni borç olmak üzere finanse edilmesi planlanıyor. ABD, bu desteğin yüzde 20'sini ya da daha fazlasını "çapa" olarak üstlenmeyi teklif ediyor. Dünya Bankası'nın da finansmanda rol oynaması öngörülüyor.
Teklife göre Gazze, planın ilerleyen yıllarında pek çok projeyi kendi kaynaklarıyla finanse edebilecek; iyileştirmelerin yerel sanayi ve genel ekonomiyi canlandırmasıyla birlikte zaman içinde borcunu da geri ödeyebilecek.
20 yılı aşkın bir süreyi kapsayan yol haritası, sürecin, Gazze sakinlerine geçici barınma alanları, sahra hastaneleri ve mobil klinikler sağlanırken, yıkılmış binaların, patlamamış mühimmatın ve Hamas'a ait tünellerin temizlenmesiyle başlamasını öngörüyor.
Alanlar temizlendikten sonra kalıcı konutların, sağlık tesislerinin, okulların ve ibadet mekânlarının inşasına geçilecek. Yollar asfaltlanacak, elektrik hatları bağlanacak, tarım alanları ekilecek. Ancak bundan sonra, sahil şeridindeki lüks mülkler ve modern ulaşım merkezleri gibi uzun vadeli hedefler hayata geçirilecek.
Yeniden inşa süreci dört aşamada ilerleyecek; güneyde Refah ve Han Yunus'tan başlayarak kuzeye, "merkez kamplar"a ve son olarak başkent Gazze kentine doğru ilerleyecek.
"Yeni Refah" başlığını taşıyan bir slaytta, Refah'ın Gazze'nin "yönetim merkezi" olarak konumlandırılması ve 500 bini aşkın nüfusa ev sahipliği yapması öngörülüyor. Buna göre kentte 100 binden fazla konut, 200'ün üzerinde okul, 75'ten fazla sağlık tesisi ile 180 cami ve kültür merkezi yer alacak.
WSJ haberine göre plan, son 45 gün içinde hazırlandı. ABD'li yetkililer, çalışmanın hazırlanması sürecinde İsrailli yetkililerden, özel sektörden isimlerden ve müteahhitlerden de görüş alındığını belirtti.
Proje hayata geçerse, ilerleme sürecine paralel olarak rakamların yaklaşık her iki yılda bir güncellenmesi ve revize edilmesi planlanıyor.
Ancak haberde bölgedeki yeniden inşa çalışmalarının önündeki engeller de sıralanıyor.
Yetkililerin tahminlerine göre, iki yıl süren İsrail-Hamas savaşı boyunca Gazze'ye düzenlenen binlerce İsrail saldırısının ardından, yaklaşık 68 milyon ton enkazın altında 10 bin civarında ceset bulunuyor. Toprak zehirli durumda ve patlamamış bombalarla dolu.
Bir diğer engel de Hamas'ın silah bırakmaması.
Teklif, ikinci sayfasında kalın ve kırmızı harflerle, Gazze'nin yeniden inşasının Hamas'ın "tüm silah ve tünellerini silahsızlandırmasına ve tasfiye etmesine" bağlı olduğunu söylüyor.
WSJ'ye göre Trump yönetimi yetkilileri, 'güvenlik koşullarının elvermesi durumunda' planın '2 ay gibi kısa bir süre içinde' hayata geçirilebileceğini söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, cuma günü Gazze'deki genel duruma ilişkin yaptığı değerlendirmede, "İki ya da üç yıl içinde yeniden bir savaş çıkacağına inanılıyorsa, kimseyi Gazze'ye yatırım yapmaya ikna edemezsiniz," demişti.
Rubio, "Yeniden inşa çalışmaları ve uzun vadeli tüm insani destek için gerekli bağışçıları bulacağımıza dair büyük bir güvenimiz var," ifadelerini kullanmıştı.
