Sevgililer Günü denildiğinde akla ilk olarak başkalarına gösterilen sevgi geliyor. Oysa uzmanlar, bireyin kendisine karşı da aynı anlayış ve nezaketi göstermesi gerektiğini vurguluyor. Psikolojide "öz-şefkat" olarak tanımlanan bu kavram, kişinin zor bir dönemden geçerken kendisine sert eleştiriler yöneltmek yerine destekleyici bir tutum geliştirmesi anlamına geliyor.
Kristin Neff, öz-şefkat alanındaki en önemli araştırmacılardan biri olarak kabul ediliyor. Texas Üniversitesi'nde insan gelişimi ve kültürü profesörü olan Neff'e göre öz-şefkat doğuştan gelen bir özellik değil; öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir beceri.
Neff'in öncülüğünde yürütülen çalışmalar, öz-şefkat ile genel iyilik hâli arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koyuyor. Araştırmalar; öz-şefkat uygulamalarının depresyon, stres ve performans kaygısını azalttığını, mutluluk ve özgüveni artırdığını gösteriyor. Ayrıca bağışıklık sistemi işlevleriyle de pozitif bağlantı saptandığı belirtiliyor.
Klinik psikolog ve meditasyon eğitmeni Mark Coleman, birçok kişinin öz-şefkati zayıflık ya da kendine acıma olarak algıladığını söylüyor. Ancak bilimsel veriler bunun tersine işaret ediyor. Araştırmalar, öz-şefkat düzeyi yüksek bireylerin daha sağlıklı davranışlar benimsediğini ortaya koyuyor.
Travma alanındaki bulgular da dikkat çekici. Irak ve Afganistan'da görev yapmış askerlerle yapılan çalışmalarda, öz-şefkat düzeyi yüksek olanların travma sonrası stres bozukluğu belirtilerini geliştirme riskinin daha düşük olduğu belirlendi. Araştırmacılar, öz-şefkatin uzun vadeli ruh sağlığını öngörmede önemli bir değişken olduğunu ifade ediyor.
Chris Germer ile birlikte 2010 yılında sekiz haftalık "Bilinçli Öz-Şefkat" programını geliştiren Neff, bu yöntemin binlerce kişiye uygulandığını belirtiyor. Harvard Tıp Fakültesi'nde görev yapan Germer ile yürütülen çalışmalar, programa katılanlarda öz-şefkat ve farkındalık düzeyinin arttığını ve bu etkinin uzun vadede sürdüğünü ortaya koydu.
Neff ve Germer ayrıca, uygulamaları geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla "Bilinçli Öz-Şefkat Çalışma Kitabı" adlı eseri kaleme aldı. Kitapta yazma egzersizleri, rehberli meditasyonlar ve günlük yaşama uyarlanabilir pratikler yer alıyor.
Budist rahip ve yazar Haemin Sunim, "Kusurlu Şeylere Sevgi" adlı kitabında, başkalarına gösterilen özenin kişinin kendisine de yöneltilmesi gerektiğini vurguluyor. Sunim'e göre öz-şefkat bencillik değil; aksine, sağlıklı ilişkilerin temelini oluşturuyor.
Uzmanlar, öz-şefkat geliştirmek için kişinin kendi iç konuşmasını fark etmesini, kusurluluğun insan olmanın doğal bir parçası olduğunu kabul etmesini ve zor anlarda kendine destekleyici cümleler kurmasını öneriyor. Günlük tutmak, kısa öz-şefkat molaları vermek ve bedensel rahatlatıcı temas teknikleri de önerilen yöntemler arasında yer alıyor.
Sevgililer Günü, yalnızca başkalarına sevgi göstermenin değil, kişinin kendisine karşı da daha anlayışlı ve şefkatli bir ilişki kurmasının başlangıcı olabilir.