Komisyon, bugün Kiev'e sağlanması planlanan krediye ilişkin ayrıntılı önerileri yayımlarken, Rusya'nın dondurulmuş varlıklarının kullanılması seçeneğinin de alternatif bir plan olarak masada kalmaya devam ettiğini bildirdi.
Ukrayna için AB kredisi fikri geçen ay gündeme gelmişti. Ancak AB liderleri, fon yaratmak amacıyla Rusya'ya ait dondurulmuş varlıkların doğrudan kullanılması konusunda uzlaşmaya varamamıştı. Aralık ayında yapılan zirvede, 27 AB üyesinden 24'ü, kredinin AB bütçesindeki tahsis edilmemiş fonlar karşılığında teminat altına alınarak sermaye piyasalarından borçlanma yoluyla sağlanmasını kabul etmişti.
Söz konusu kredi, Rusya'nın Ukrayna'ya verdiği savaş zararları için tazminat ödemesi yapması hâlinde Kiev tarafından geri ödenecek şekilde kurgulandı. Bu zararlar, Rusya'nın tam kapsamlı işgalinin dördüncü yılına yaklaşılırken yeniden gündeme geliyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, öneriyi tanıtırken,
"Hepimiz Ukrayna için barış istiyoruz. Bunun için Ukrayna'nın güçlü bir konumda olması gerekir" dedi.
Von der Leyen, alternatif tazminat kredisi planının tamamen rafa kalkmadığını vurgulayarak, "Rusya'nın dondurulmuş varlıklarını kullanma hakkımızı saklı tutuyoruz" ifadesini kullandı. AB sınırları içinde yaklaşık 210 milyar avro tutarındaki Rus varlığı, halihazırda süresiz olarak dondurulmuş durumda.
Mevcut plana göre Ukrayna:
60 milyar avroyu askerî harcamalar,
30 milyar avroyu ise genel bütçe desteği için kullanacak.
Komisyon, ilk nakit dilimlerinin nisan ayında Ukrayna'ya ulaşmasını hedefliyor. Ancak bunun için, ilgili hukuki metinlerin AB üyesi ülkeler ile Avrupa Parlamentosu tarafından onaylanması gerekiyor.
Ödemeler ayrıca, AB liderlerinin geçen ay belirlediği temel bir koşula bağlandı:
hukukun üstünlüğüne saygı ve yolsuzlukla mücadele. Bu şart, Ukrayna'da yürütülen ve Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin özel kalem müdürünün istifasıyla sonuçlanan kapsamlı bir yolsuzluk soruşturmasının ardından öne çıkarılmıştı.
Plan kapsamında Ukrayna'nın askerî teçhizatı öncelikle:
Ukrayna'daki yerli üreticilerden,
AB, Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) veya Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkelerindeki şirketlerden
temin etmesi öngörülüyor.
Ancak Norveç gibi AB üyesi olmayan ülkeleri de kapsayan bu çerçeveye rağmen, Almanya ve Hollanda'nın "Avrupa'dan al" şartına ilişkin itirazları üzerine, AB ile uyumlu ülkelerde bulunmayan askerî ekipmanların üçüncü ülkelerden satın alınmasına izin verilmesi kabul edildi.
Bu düzenleme, daha katı bir "Avrupa'dan al" yaklaşımını savunan Fransa'nın tutumunun yumuşatılması anlamına geliyor. Söz konusu katı yaklaşım, Ukrayna'nın ABD yapımı hava savunma sistemleri ve derin taarruz kabiliyetleri gibi kritik ekipmanlara erişemeyeceği yönünde endişelere yol açmıştı.