Anayasa Mahkemesi (AYM), 3224 sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu’nun disiplin cezalarını düzenleyen 44. maddesini, hangi fiile hangi cezanın uygulanacağının açık ve öngörülebilir biçimde düzenlenmediği gerekçesiyle Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Kararın, dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmedildi.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, Danıştay 8. Dairesi, söz konusu maddenin Anayasa’nın hukuk devleti ilkesini düzenleyen 2. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvuruda bulundu.
Başvuruda, itiraz konusu düzenlemede hangi disiplin fiiline hangi tür cezanın uygulanacağının ayrıntılı ve net biçimde belirlenmediği, bu durumun da bireylerin hangi fiilin hangi hukuki yaptırımı doğuracağını önceden öngörebilmesini engellediği savunuldu.
Başvuruyu inceleyen Yüksek Mahkeme, 44. maddede yer alan düzenlemenin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini karşılamadığı sonucuna vararak iptal kararı verdi.
“Sınırsız takdir yetkisi” vurgusu
AYM’nin karar gerekçesinde, söz konusu maddede; diş hekimliğinin vakar ve onuruna, meslek düzenine ve geleneklerine aykırı davranan ya da mesleğini kusurlu şekilde icra eden meslek mensuplarına disiplin cezası uygulanacağının düzenlendiği hatırlatıldı. Ancak fiil ve hareketlerin niteliğine göre hangi cezanın uygulanacağının açık biçimde belirlenmediği kaydedildi.
Kanunda öngörülen disiplin cezalarının; “uyarma”, “kınama”, “para cezası”, “oda bölgesinde 1 aydan 6 aya kadar serbest meslek uygulamasından alıkoyma” ve “oda bölgesi içinde sürekli olarak serbest meslek uygulamasından alıkoyma” şeklinde sıralandığı, ancak bu cezaların hangi fiillere karşılık geldiğine dair bir çerçeve çizilmediği ifade edildi.
Kararda, Anayasa Mahkemesi’nin daha önce 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu’na ilişkin verdiği iptal kararına da atıf yapıldı. Bu kararda da disiplin cezalarının belirlenmesi konusunda ilgili kurullara sınırsız takdir yetkisi tanındığı, bunun keyfi uygulamalara yol açabilecek nitelikte olduğu tespiti hatırlatıldı.
AYM, diş hekimlerine ilişkin düzenlemenin de aynı anayasal sakıncaları taşıdığını belirterek, “İtiraz konusu kural bakımından önceki içtihatlardan ayrılmayı gerektirir bir durum bulunmamaktadır” değerlendirmesinde bulundu.
İptal kararının, yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi amacıyla dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
