2018-2025 Dönemine İlişkin Kritik Değerlendirme
Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği, Nisan ayındaki genel kurul öncesinde sektörün 2018–2025 dönemine ilişkin performansını değerlendirdi ve 2026 sonrası için yol haritasını paylaştı. Birlik Başkanı Erkan Zandar, ayakkabı sektörünün son yıllardaki seyri hakkında şu bilgileri verdi: “2018’de 64 milyon dolar olan ayakkabı ihracatı, 2020’ye kadar 112 milyon dolara çıktı. Ancak 2024–2025 döneminde 91 milyon dolara geriledi. İhracatçı sayımız 2018’de 336 iken, 2022’de 456’ya ulaştı. Bu artışta özellikle İtalya’daki Expo Riva Schuh Fuarı’ndaki milli katılım organizasyonumuzun önemli katkısı oldu.”
Enflasyon-Kur Makasının Yıkıcı Etkisi
Zandar, döviz kurunun enflasyonun gerisinde kalmasının uluslararası pazarlarda fiyat tutturmayı zorlaştırdığını vurguladı. “2018’de kilogram başına ihracat fiyatımız 27,5 dolar iken, 2021–2022’de 20 dolara kadar geriledi. Bugün küçük bir fark bile sektörün tüm dengesini etkiliyor. İhracatçının beklentisi; enflasyonla uyumlu, öngörülebilir bir kur politikasıdır” dedi.
Katma Değerli Alanlardaki Zorluklar
Saraciye ve deri konfeksiyonun sektörün yüksek katma değerli alanları olduğunu belirten Zandar, “Saraciyede kilogram fiyatı 21 dolardan 18 dolara geriledi ama ihracatta ciddi düşüş yaşanmadı. Deri konfeksiyonda ise üretim zorlukları, nitelikli eleman sıkıntısı ve maliyet yüksekliği, ihracat fiyatını tutturmayı zorlaştırıyor” diye konuştu. Ham deri ve kürk ihracatındaki kilogram fiyatlarının da 8 dolardan 5 dolara düştüğünü kaydetti.
Gelecek: Konsolidasyon ve Teknoloji Yatırımı
Sektörde önümüzdeki yıllarda ciddi bir konsolidasyon süreci öngören Zandar, “Sadece güçlü markalar ayakta kalacak. Yapay zekâ ve otomasyon yatırımları artık sektörün geleceğini belirliyor” dedi. Türkiye’nin butik ve katma değerli üretim alanlarında avantajlı olduğunu vurguladı.
Hammadde Erişimi ve Finansman Engelleri
Başkan Yardımcısı Halil Gündoğdu, sektörün en önemli sorunlarının başında hammaddeye erişim geldiğini söyledi. Gündoğdu, “Türkiye’de üretilmeyen ara maddelere uygulanan yüksek ithalat vergileri ihracatçıyı rekabet edemez hale getiriyor” dedi. Finansmana erişim konusunda ise fuar katılımları için ön finansman sağlanması ve devlet teşviklerinin ödeme sürelerinin 1 aya indirilmesi talepleri öne çıkıyor.
ABD ve Kuzey Avrupa'da Büyüme Hedefi
Gündoğdu, ABD pazarında Türkiye’nin aldığı payın yalnızca yüzde 0,26 olduğunu belirterek, “Hedefimiz ABD pazarında yüzde 1 pay almak. Ayrıca deri konfeksiyon ürünlerimizi Kuzey Avrupa’ya daha agresif şekilde tanıtacağız” dedi.
İzmir'de Deri OSB İhtiyacı
Sektörün kümelenme ihtiyacına dikkat çeken Gündoğdu, “İzmir’de deri mamulleri özelinde bir OSB yok. Sektörümüzün dağınık yapısı, ihracatı tabana yaymayı zorlaştırıyor. İzmir Deri Ürünleri Organize Sanayi Bölgesi’nin kurulması önceliğimizdir” diye konuştu.
