İran’da Protestolar Sürüyor: Ölü Sayısı 538’e Yükseldi

İran’da 28 Aralık 2025’te başlayan ve kısa sürede ülke geneline yayılan yoksulluk karşıtı protestolarda bilanço ağırlaşıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 538’e yükseldiğini duyurdu. İranlı yetkililer ise ölü ve yaralı sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.

İran yönetimi, protestolara katılanların “Tanrı’ya düşman” ilan edilebileceğini ve bunun idam cezasını gerektirdiğini açıklarken, güvenlik güçlerinin sert müdahalesi uluslararası kamuoyunun tepkisini çekti.

BM’den İran’a “orantısız güç kullanmayın” çağrısı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, İran’da protestoculara yönelik şiddet iddialarından “şok olduğunu” belirterek, yetkililere itidal çağrısında bulundu.

BM tarafından Guterres’e atfen yapılan yazılı açıklamada, İran’ın birçok kentinde protestoculara karşı aşırı ve orantısız güç kullanıldığına dair raporların endişe verici olduğu ifade edildi. Açıklamada, son günlerde çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği ve yüzlerce kişinin yaralandığına dikkat çekildi.

BM açıklamasında, İran halkının şikâyetlerini “barışçıl ve korkusuzca” dile getirme hakkına sahip olduğu vurgulanarak, ifade özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma özgürlüğünün uluslararası hukuk çerçevesinde korunması gerektiği belirtildi. Ayrıca ülkede iletişim hatlarının yeniden kurulması ve bilgiye erişimin sağlanması çağrısı yapıldı.

İran’da üç günlük ulusal yas

İran yönetimi ise protestolara ilişkin farklı bir söylem benimsedi. İran Devlet Televizyonu’na göre Bakanlar Kurulu, ABD ve İsrail’e karşı “ulusal direnişte hayatını kaybedenler” anısına üç günlük ulusal yas ilan etti.

Yas kararıyla birlikte halk, pazartesi günü düzenlenecek olan “ulusal direniş yürüyüşüne” davet edildi. Hükümet, protestolar sırasında çok sayıda emniyet mensubunun, “IŞİD yöntemlerini kullanan şehirli teröristler” tarafından öldürüldüğünü öne sürdü.

İran yönetimi, karşı gösteri düzenlemek üzere halkı yerel saatle 14.00’te sokaklara çağırdı.

Protestolar nasıl başladı?

İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve artan ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemlerle başladı. Gösteriler kısa sürede ülkenin birçok kentine yayıldı.

HRANA, protestoların 14’üncü gününde yayımladığı raporda, 37’si emniyet görevlisi, 4’ü sağlık çalışanı olmak üzere 116 kişinin hayatını kaybettiğini, 2 bin 600’den fazla kişinin yaralandığını ve 2 bin 638 kişinin gözaltına alındığını açıklamıştı. Son verilerle birlikte can kaybının 538’e ulaştığı bildirildi.