Ekonomik Krizin En Yakıcı Yüzü
İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZPA'nın "Mercek İzmir" araştırmaları kapsamında hazırladığı barınma sorunu raporu, ekonomik krizin kentteki en yakıcı yüzünün barınma olduğunu ortaya koydu. Rapora göre; İzmir, konut harcamalarında İstanbul'un ardından Türkiye'nin en pahalı ikinci ili olurken, bazı ilçelerde kiralar son yedi yılda 20 katın üzerine çıktı.
Barınma Hakkına İlişkin Politika Notu
İzmir Planlama Ajansı (İZPA) uzman ekipleri, "Mercek İzmir – İyi Olma Hali: İzmir'de Barınma Hakkı Politika Notu" başlıklı kapsamlı bir rapor hazırladı. Raporda; fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan sağlıklı bir yaşam ortamı oluşturmak amacıyla faaliyetlerin yoğunlaştırılması gerektiği vurgulandı. Doğayı gözeten, güvenli ve dayanışmacı bir İzmir için güçlü bir zemin hazırlanmasının önemine dikkat çekildi.
İyi Olma Halinin Belirleyici Bileşeni
Çalışmada, barınmanın iyi olma halinin en belirleyici bileşenlerinden biri olduğuna dikkat çekildi. Barınma, yalnızca bir konutta yaşamak olarak ele alınmadı; konutun erişilebilir, uygun fiyatlı, kapsayıcı, dayanıklı ve nitelikli olmasının hayati önem taşıdığı belirtildi. Ayrıca konutun bulunduğu çevre ve sosyal donatılara erişimin de barınmanın ayrılmaz bir parçası olduğu ifade edildi.
Konut Harcamalarında İkinci Sırada
Uygun fiyatlı barınma için kira bütçesinin hane gelirinin yüzde 30'unu aşmaması gerektiği belirtilen raporda, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine de yer verildi. Buna göre konut harcamalarında İzmir 143,9'luk endeksle, 147,3'lük endekse sahip İstanbul'un ardından ikinci sırada yer aldı. Aydın, Denizli, Muğla 122,7'lik endekslerle üçüncülüğü paylaştı.
Kiralar Kriterin İki Katına Çıktı
Raporda, 2025 yılı itibarıyla dört kişilik bir hanenin aylık toplam gelirinin 44 bin 208 TL olduğu ve kira için ayrılabilecek azami tutarın 13 bin 262 TL olması gerektiği ifade edildi. Ancak İzmir'in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama kira bedelinin 25 bin 820 TL seviyesine ulaştığı belirtildi. Bu veriler, merkez ilçelerde barınma giderlerinin uygun fiyatlı barınma kriterinin yaklaşık iki katına çıktığını ortaya koydu.
Yedi Yıllık Baş Döndüren Artış
Raporda 2018-2025 yılları arasında 100 metrekarelik bir konutun kira değişim oranı üzerinden yapılan analize göre Narlıdere'de 23 kat, Güzelbahçe'de 21 kat, Karşıyaka ve Balçova'da 20 kat kira artışı yaşandı. Mevcut gelir düzeylerinin, özellikle asgari ücretli ve sabit gelirli haneler açısından barınma hakkına fiilen erişilmesini güçleştirdiği tespit edildi.
