Peru Amazonları’nda yaşayan Mashco Piro halkı, yüzyılı aşkın süredir dış dünyayla teması reddediyor. Ancak son yıllarda artan orman tahribatı, madencilik ve kaçak ağaç kesimi nedeniyle yaşam alanları daralan topluluk, çevre köylerin yakınlarında daha sık görülmeye başladı.
Nueva Oceania köyünde yaşayan Tomas Anez Dos Santos, bir gün ormanda çalışırken Mashco Pirolarla karşılaştığını anlattı: “Etrafımı sarmışlardı. Bir tanesi bana ok doğrultmuştu. Onlara ‘Nomole’ yani ‘kardeşim’ dedim. Sonra nehir yönüne koşarak uzaklaştık'
Tomas ve köy halkı, Mashco Piro’lardan korksalar da onlara büyük saygı duyuyor. “Kültürlerini değiştiremeyiz. Onlar nasıl yaşamak istiyorsa öyle yaşamalı” diyor. Köylüler, olası çatışmaları önlemek için bahçelerine yiyecek bırakıyor, böylece hem kendilerini hem de izole kabileyi korumayı amaçlıyorlar.
Peru hükümeti, izole topluluklarla her türlü teması yasaklayan “temassızlık politikası” uyguluyor. Bu politikanın, geçmişte temas sonrası hastalıklar nedeniyle yok olan yerli toplulukların trajedisinden doğduğu belirtiliyor. 1980’lerde Nahua halkının, 1990’larda ise Murunahua halkının dış dünyayla teması, nüfuslarının yarısını birkaç yıl içinde kaybetmesine yol açmıştı.
Uzmanlara göre, izole topluluklar en basit hastalıklara bile bağışıklıkları olmadığı için ölümcül risk altında.
İnsan hakları örgütü Survival International’a göre, dünyada hâlâ yaklaşık 196 temassız topluluk bulunuyor ve bunların yarısı önümüzdeki 10 yıl içinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Rapor, ağaç kesimi, madencilik, petrol arama faaliyetleri ve hatta “tıklanma peşindeki sosyal medya içerik üreticileri”nin bu topluluklar için ciddi tehdit oluşturduğunu belirtiyor.
Mashco Piro’nun başka bir kolu, Manu Nehri yakınında hükümetin koruma altında tuttuğu bölgede yaşıyor. Burada 2013’te kurulan “Nomole” kontrol noktasında sekiz görevli, kabileyle doğrudan temas kurmadan güvenliği sağlamaya çalışıyor.
Görevliler, Mashco Piro’nun zaman zaman nehir kıyısına gelerek muz, manyok veya şeker kamışı istediğini söylüyor.
Görevliler, topluluğun “Kamotolo” (Bal Arısı) ve “Tkotko” (Akbaba) gibi hayvan isimleri kullandığını, dış dünyaya ilgi duymadıklarını ama insanların yaşamlarına merakla yaklaştıklarını belirtiyor.
Araştırmacılara göre, Mashco Piro’lar 19. yüzyılda “kauçuk baronları”nın şiddetinden kaçan yerli toplulukların torunları olabilir. Yine halkıyla akraba oldukları düşünülüyor, ancak yüzyıllar içinde yerleşik hayattan koparak göçebe avcı-toplayıcı bir yaşam biçimi benimsemişler.
Peru hükümeti, 2016’da Mashco Piro’nun yaşadığı bölgeyi genişletip Nueva Oceania’yı da kapsayan bir koruma alanı oluşturmak için yasa tasarısı hazırladı. Ancak tasarı hâlâ yürürlüğe girmedi.
