ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da petrol şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle yaptığı toplantıda Venezuela’nın petrol endüstrisine en az 100 milyar dolarlık yatırım yapılması gerektiğini söyledi. Ancak toplantıdan çıkan mesaj, beklentilerin aksine temkinli oldu.
Exxon Mobil CEO’su Darren Woods, Venezuela’daki geçmiş deneyimlere işaret ederek, “Varlıklarımıza orada iki kez el konuldu. Bu koşullarda üçüncü kez yeniden girmek, mevcut durum ve geçmiş tecrübeler dikkate alındığında çok ciddi değişiklikler gerektirir. Bugün yatırım yapılamaz durumda” dedi.
Venezuela’nın petrol sektörü, yaklaşık 100 yıldır uluslararası şirketlerle inişli çıkışlı ilişkiler yaşıyor. Ülkede faaliyet gösteren son büyük ABD’li şirket olan Chevron, üretimin yaklaşık beşte birini karşılıyor. Chevron, uygun koşulların sağlanması halinde üretimi artırmayı beklediğini açıkladı.
Beyaz Saray toplantısında temsil edilen İspanyol Repsol ve İtalyan Eni gibi Avrupalı şirketler de Venezuela’da faaliyet gösteren firmalar arasında yer alıyor. Repsol, hâlihazırda günlük yaklaşık 45 bin varil olan üretimini, doğru koşullar altında birkaç yıl içinde üç katına çıkarma potansiyeli gördüğünü bildirdi. Exxon Mobil ise durumu değerlendirmek üzere önümüzdeki haftalarda ülkeye teknik bir ekip göndermeyi planladığını açıkladı.
Trump ise hangi şirketlerin Venezuela’da faaliyet göstereceğine ABD yönetiminin karar vereceğini vurgulayarak, “Doğrudan bizimle muhatap oluyorsunuz. Venezuela ile hiçbir şekilde muhatap olmanızı istemiyoruz” ifadelerini kullandı. Beyaz Saray, Venezuela petrolünün satışını kısıtlayan ABD yaptırımlarının “seçici şekilde” geri çekilmesi için çalışmaların sürdüğünü de duyurdu.
Enerji uzmanları, üretimin kısa sürede anlamlı biçimde artırılmasının zor olduğu görüşünde. Enerji danışmanlık şirketi Goldwyn Global Strategies Başkanı ve eski ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi David Goldwyn, büyük şirketlerin bu ölçekte yatırım için temel koşulların oluşmadığını belirterek, “Fiziksel güvenlik, hukuki netlik ve rekabetçi bir mali çerçeve olmadan Exxon veya Shell gibi şirketler tek seferde milyarlarca dolar yatırım yapmaz” dedi.
Goldwyn, daha küçük ölçekli şirketlerin sınırlı yatırımlarla Venezuela’ya girebileceğini, ancak bu rakamların Trump’ın dile getirdiği 100 milyar doların çok uzağında, 50 milyon dolar seviyesinde kalacağını ifade etti.
Danışmanlık şirketi Rystad Energy’ye göre Venezuela’da petrol üretiminin 2040 yılına kadar üç katına çıkabilmesi için yılda 8 ila 9 milyar dolar yeni yatırıma ihtiyaç var. Şirketin baş ekonomisti Claudio Galimberti, Trump’ın önerdiği 100 milyar dolarlık yatırımın teorik olarak üretim üzerinde büyük etki yaratabileceğini ancak bunun ancak siyasi istikrar ve güçlü teşviklerle mümkün olacağını söyledi.
Uzmanlar, mevcut belirsizlikler nedeniyle Venezuela’daki gelişmelerin kısa vadede küresel petrol fiyatlarını düşürmesinin de beklenmemesi gerektiği görüşünde birleşiyor.
