Ekonomik kriz protestoları tetikledi
Son haftalarda ekonomik sıkıntılar nedeniyle başlayan ve kısa sürede rejim karşıtı gösterilere dönüşen protestolar, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle bastırıldı. Resmi verilere göre olaylarda güvenlik güçleri dahil 3 bin 117 kişi hayatını kaybetti. İnsan hakları örgütleri ise gerçek sayının daha yüksek olduğunu savunuyor.
1979 devriminden bu yana süren huzursuzluk
İran İslam Devrimi sonrası kurulan İran İslam Cumhuriyeti, farklı dönemlerde protesto dalgalarına sahne oldu. İran parlamentosuna bağlı araştırma merkezinin verilerine göre son 30 yılda en az 30 milyon kişi ülke içinde yer değiştirdi.
Şii çoğunluk, çok etnili yapı
Yaklaşık 92 milyon nüfuslu İran’da halkın büyük bölümü Şii Müslüman. Sünniler ise nüfusun yüzde 5 ila 10’unu oluşturuyor ve çoğunlukla sınır bölgelerinde yaşıyor. İran, Farsların yanı sıra Azerbaycan Türkleri, Kürtler, Beluçlar, Araplar ve Türkmenler gibi birçok etnik grubu barındıran çok uluslu bir devlet yapısına sahip.
Kürtler ve Beluçlar arasında huzursuzluk
Sayısı 9 ila 12 milyon arasında olduğu tahmin edilen Kürtler, çoğunlukla ülkenin batısında yaşıyor ve önemli bir Sünni azınlık oluşturuyor. Güneydoğudaki Sistan-Belucistan eyaletinde yaşayan yaklaşık 3 milyon Beluç ise İran’ın en yoksul bölgelerinden birinde yaşam mücadelesi veriyor.
Bu bölgelerde ekonomik eşitsizlik, idam cezalarının yüksekliği ve siyasi baskılar nedeniyle merkezi yönetime yönelik tepkiler sık sık protestolara dönüşüyor.
Azeri Türkleri en büyük azınlık
İran’ın kuzeybatısında yaşayan Azerbaycan Türklerinin sayısının yaklaşık 18 milyon olduğu tahmin ediliyor. Ülkenin dini lideri Ali Hamaney’in Azeri kökenli olması, etnik çeşitliliğin devlet yönetimine de yansıdığını gösteriyor.
Siyasi alternatif eksikliği sürüyor
Uzmanlara göre ülkede protestolar geniş kesimlerin memnuniyetsizliğini ortaya koysa da tüm toplumu bir araya getirebilecek güçlü ve net bir siyasi alternatif henüz ortaya çıkmış değil. Ekonomik sorunlar, etnik
